College van Bestuur
Bestuursverslag
In september 2023 was het feest op het plein: NHL Stenden Hogeschool bestond vijf jaar! We zijn heel trots hoe de organisatie zich in de afgelopen vijf jaar heeft ontwikkeld. De som moest meer worden dan de afzonderlijke delen, zo was het plan, en dat is heel goed gelukt. NHL Hogeschool was sterk geworteld in de regio en Stenden Hogeschool had een grote internationale focus. Als NHL Stenden zijn we sterk verankerd in de regio en hebben we een Global Netwerk Approach met partnernetwerken over de hele wereld. Deze focus op de regio en internationalisering heeft inhoudelijk grote meerwaarde voor de drie maatschappelijke vraagstukken waar we ons op richten: de zwaartepunten Vital Regions, Service Economy en Smart Sustainable Industries, inmiddels samen verder onder het begrip 'brede welvaart'.
Het gaat goed met onze hogeschool. Het aantal nieuwe studenten is, tegen de stroom in, gegroeid. Het was fijn om na een aantal sobere coronajaren tijdens de introductieweek weer zóveel studenten te zien rondlopen. Ons unieke onderwijsconcept Design Based Education, met de facetten multidisciplinair samenwerken, design thinking, internationaal & intercultureel, duurzaam onderwijs en persoonlijk leiderschap begon afgelopen jaar echt vruchten af te werpen. We nemen als hogeschool de lead in thema's, pakken onze rol in de regio beter en bouwen bruggen. Er zijn zoveel geweldige voorbeelden te noemen, zoals ons Centre of Entrepeneurship, een community van ondernemende studenten. Of de Noordelijke Educatieve Alliantie, het samenwerkingsverband van de lerarenopleidingen van NHL Stenden, Hanzehogeschool Groningen en de Rijksuniversiteit Groningen. Een kers op de taart in 2023 was het winnen van de Nederlandse Onderwijspremie voor Future Proof Nurses, ons innovatieve project op het gebied van simulatieleren in de zorg.
Grenzen verleggen
Hier in het Noorden hebben we nog schone lucht en ruimte, specifieke kenmerken die we als samenleving kunnen benutten. Vraagstukken zoals leefbaarheid en voorzieningen spelen hier echter nadrukkelijker dan in de rest van het land. Met innovatie, DBE en de samenwerking met ondernemend Noord-Nederland voegen we als hogeschool echt iets toe aan onze regio. We brengen opleidingen naar plekken waar het gebeurt, waar die voor de toekomstige arbeidsmarkt nodig is, zoals in Assen en Drachten. Opleidingen zelf bouwen ook steeds meer bruggen naar elkaar, in de vorm van minoren die een combinatie zijn van meerdere opleidingen en cross-overs van opleidingen. Mooi om te zien is ook hoe in Emmen onze samenwerking met bedrijven en de RUG, de leefbaarheid verbetert: het trekt bijvoorbeeld start-ups op het gebied van de chemie aan. De komende jaren gaan we de verbinding met het mkb in het Noorden verder versterken. Als onderwijsinstellingen in het Noorden trekken we ook samen op. Het noordelijk perspectief is de maat der dingen, afzonderlijk zijn we als provincies te klein om potten te breken in Den Haag. Ook daarom willen we de komende jaren de samenwerking als Universiteit van het Noorden1 verder ontwikkelen.
We laten studenten zelf ook grenzen verleggen, door hen in hun persoonlijke ontwikkeling uit te dagen. Vaak komen ze als andere mensen terug van een buitenlandse ervaring. Het is onze verantwoordelijkheid om studenten in een polariserende tijd bruggen te laten bouwen naar anderen: wat heb je gemeen met de ander, ben je nieuwsgierig? Bijzonder voor onze hogeschool is dat studenten hier nog echt worden gezien. Ondanks onze grootte, hebben we die verbinding, en dat zie je in moeilijk momenten. Korte lijnen en informeel. Dat is onze way of working.
Strategisch plan
Het strategisch instellingsplan (2019-2024) was ook in 2023 een belangrijke leidraad. Met de drie strategische pijlers DBE, internationalisering en de zwaartepunten zijn we al een heel eind op weg. Dit jaar gaan we deze verder met elkaar integreren. Afgelopen jaar bleek uit de NSE dat studenten het onderwijssysteem steeds meer gaan waarderen. Op de aansluiting naar de beroepspraktijk scoren we heel goed en dat heeft absoluut met DBE te maken, we krijgen ook steeds meer credits voor het systeem an sich. Eind 2024 werken alle opleidingen volgens DBE en het werken in multidisciplinaire ateliers gaan we komende jaren verder uitwerken.
We hebben in 2023 een herijking gedaan voor de zwaartepunten, zodat die meer aansluiten bij onze missie: wat willen we bijdragen aan het grote geheel? We hebben gekeken naar opleidingen en minoren, ze nog beter afgestemd op de behoefte op de arbeidsmarkt en dubbelingen uit het portfolio gehaald. Dit jaar gaan we hierin de laatste stap maken. Wat ons betreft mag het besef, dat aansluit bij onze visie in het strategisch plan, nog meer in alle lagen van onze hogeschool doordringen: of je nu op de financiële administratie werkt, lector bent of een les anatomie geeft: je draagt bij aan één van onze strategische pijlers. Een ander onderwerp uit ons instellingsplan dat dit jaar aandacht krijgt: onze locaties buiten Leeuwarden krijgen wat meer ruimte voor couleur locale.
Internationalisering is superbelangrijk in een globale wereld. We kunnen de belofte waarmaken dat alle studenten en medewerkers die iets aan internationalisering willen doen, dat ook kunnen. Komend jaar willen we het Europees netwerk hiervoor nog verder versterken, via de alliantie van regionale Europese hogescholen RUN-EU.
Duurzame toekomst
In 2023 is het proces om tot een nieuw strategisch instellingsplan (2025-2030) te komen gestart. Om nog beter aan te sluiten bij de regio wordt hiervoor het brede welvaartsperspectief gebruikt. Niet alleen economische factoren maar ook sociale, maatschappelijke en ecologische factoren voor een duurzame manier van samenleven worden meegenomen. Naast de impact die we als hogeschool in de regio willen hebben is ook internationalisering hierin van belang. We kunnen immers op duurzame thema's van onze internationale collega's leren. Waar duurzaamheid onze motivatie is, is Environmental, Social en Governance (ESG) de verantwoording hiervoor. We doen al heel veel op het gebied van duurzaamheid, in onderzoek, onderwijs en bedrijfsvoering. We zijn bijvoorbeeld aangesloten bij de Vereniging Circulair Friesland, bouwen duurzaamheidsthema's structureel in bijvoorbeeld hotelopleidingen in en maakten in 2023 ook grote stappen in verduurzaming van onze huisvesting. Dit alles mogen we nog meer gebundeld duidelijk maken.
Binnen de organisatie is een transitie gaande van een bottom-up beweging, ontstaan vanuit de Green Wave, naar het vormen van nieuw beleid. Onze Green Wave beweging en de Green Office zorgen ervoor dat de vele inspanningen door de gehele organisatie heen beter in kaart worden gebracht. In het najaar gaan we een zogenaamde dubbele materialiteitsanalyse uitvoeren, met studenten en docenten, waarover we kunnen rapporteren in het jaarverslag over 2024.
SDG
Duurzaamheid koppelen we aan de SDG’s van de Verenigde Naties, omdat deze richting geven aan ons handelen. NHL Stenden heeft zich met name verbonden aan SDG 4 Kwaliteitsonderwijs; SDG 12 het verminderen van afval, voedselverspilling en vervuiling en het zuiniger omgaan met materialen (verantwoorde consumptie en productie); en SDG 17 Partnerschap om daarmee doelstellingen te bereiken. Ook andere SDG’s krijgen aandacht, denk hierbij aan klimaat, inclusie en diversiteit. De implementatie wordt deels gedaan door mee te doen aan de SustainaBul benchmark. Qua ranking staat NHL Stenden op de negende plaats in deze ranglijst, een jaar eerder stonden we op nummer 14 en in 2021 nog op nummer 24. We hebben dus een grote sprong gemaakt in 2023, de doelstelling voor 2024 is minimaal een achtste plek.
Krimp
De komende jaren krijgen we te maken met krimp, er zijn minder jongeren in Noord-Nederland. We moeten dus ons best doen om meer talent aan te trekken. Dit betekent excelleren in ons profiel en in gastvrijheid. Internationale studenten zijn hier in het Noorden geen probleem maar juist een oplossing. Er is genoeg huisvesting, zoals op campus Windmill vlakbij de locatie Leeuwarden.
De arbeidsmarkt heeft deze jonge mensen bovendien nodig, zeker in de tekort-sectoren. We hebben daarbij aandacht voor taalvaardigheden. De internationale community die we willen zijn, gaat ervoor zorgen dat studenten ook bereid zijn in deze regio te blijven. Ook gaan we ons meer focussen op Leven Lang Leren en willen we een heel andere doelgroep bereiken dan enkel onze huidige studenten. Hierbij hebben we een nieuwe impuls nodig voor flexibilisering. Na een experiment met flexibel onderwijs en duaal leren merken we dat de groei niet naar verwachting is.
Onderzoek
De impact van ons onderzoek was in 2023 groeiende, een aantal goede nieuwe lectoren is aangesteld en ons onderzoek was ook heel zichtbaar. Zo waren in de media regelmatig resultaten en innovaties te zien. Ook hebben we grote onderzoeksprojecten binnengehaald via bijvoorbeeld Horizon en SPRONG. In 2023 startten we verder met Professional Doctorates. Twee binnen het domein maritiem, waarvan we ook trekker zijn, en twee op het gebied van Leisure, Toerism & Hospitality. Studenten haken heel makkelijk aan doordat onderzoek in de academies zelf wordt gedaan. Onderzoek en onderwijs zijn gekoppeld binnen de academies, en studenten doen hier hun voordeel mee.
Duurzame huisvesting
Met het oog op duurzaamheid en krimp van studenten hebben we in 2023 kritisch gekeken naar onze huisvesting. Enkele laatste gebouwen zijn verkocht en we concentreren ons in Leeuwarden vrijwel volledig op de campus aan de Rengerslaan. De verlaging van het aantal vierkante meters is ingezet, maar we willen de kwaliteit van die vierkante meter verhogen. In Groningen bouwen we aan een duurzame A-locatie waar in 2025 ongeveer 1000 studenten lerarenopleidingen kunnen volgen. Ook is besloten tot bijzondere, duurzame nieuwbouw voor de Greenwise campus in Emmen, met minder vierkante meters van voorheen.
Medewerkers
Gelukkig konden we naast studenten ook in 2023 weer goede medewerkers aantrekken, ook al kost ons dat meer moeite voor techniek en ICT. Gelukkig zijn we redelijk goed in staat om mensen aan ons te binden. Onze medewerkers zijn over het algemeen tevreden, zo bleek ook uit het MTO (medewerkerstevredenheidsonderzoek), al wordt de beleving van de werkdruk met name in het onderwijs als hoog ervaren. De werkdruk is ogenschijnlijk niet gerelateerd aan het (ook relatief hoge) verzuim gedurende het jaar, tegen het einde van 2023 was het verzuim voorzichtig aan het dalen. Met het thema werkdrukbeleving gaan we aan het werk, onder andere door te kijken naar een iets andere opbouw van het curriculum, zoals toetsing, om de werkdruk mogelijk te kunnen verlagen.
Het afgelopen jaar hebben we extra aandacht gehad voor de onboarding van nieuwe collega’s, net als het verder professionaliseren van docenten en teamleiders door middel van BDB, masters, promotietrajecten en het leiderschapsprogramma. Via SPO (strategische personeelsontwikkeling) hebben we inzicht gekregen in welke kwaliteit en kwantiteit aan collega’s je nodig hebt om de strategische opdracht van de academie en dienst te vervullen. Zo krijg je de juiste mensen op de juiste plek.
Corona
Corona speelde in het onderwijs van 2023 zelf nauwelijks een rol meer, maar naweeën en effecten waren er wel. Onze bestuurscollega Oscar Couwenberg kampte met post-covid, net als enkele andere medewerkers. Een ander gevolg is dat we als student en medewerker digitaal vaardiger geworden zijn, er handige digitale mogelijkheden ontwikkeld, zoals toetsing vanuit het buitenland. Afgelopen jaar kwamen studenten weer veel en graag in onze gebouwen. Covid leerde ons onder andere hoe belangrijk het contact tussen student en docent is.
Daarnaast merken we dat sommige studenten door de eerdere lockdowns en onderwijs op afstand bepaalde vaardigheden niet hebben kunnen ontwikkelen, het studentenwelzijn heeft dan ook onze grote aandacht. De NPO-gelden om de coronavertraging aan te pakken, zijn ook in 2023 welbesteed, bijvoorbeeld aan het StudentSuccesCentrum, die studenten hielp bij bijvoorbeeld studievaardigheden of faalangsttraining.
Ook los van corona ervaren onze studenten prestatiedruk, zo blijkt uit onderzoek. We proberen studenten zo goed mogelijk te begeleiden, ook als het even niet goed gaat of ze even niet weten wat ze willen.
Minder academies
NHL Stenden telt veertien academies, ontstaan als gevolg van de fusie. In 2023 hebben we deze structuur tegen het licht gehouden en is de grootte van de academies iets meer gelijk getrokken. Om de slagvaardigheid te verhogen en de organisatie te vereenvoudigen is in 2022 het proces ingezet om tot minder academies te komen. In 2024 gaan we binnen de academies over naar een duale directie, zodat geheel in overeenstemming met onze visie op samenwerken, complementair gewerkt kan worden.
Na de fusie had de hogeschool een wat grotere niet-onderwijzende staf dan gemiddeld, zo bleek eerder ook al uit een benchmark van Berenschot. De verhouding tussen onderwijzend en niet-onderwijzend personeel is nu teruggebracht naar gemiddeld. Als onderwijsinstelling willen we hier kritisch op blijven.
Medezeggenschap
Bij voornemens als clustering van academies en terugbrengen van de overhead, gaan we natuurlijk niet over één nacht ijs. Veranderingen hebben immers impact op ons allemaal. De hogeschoolmedezeggenschapsraad, die in 2023 werd vernieuwd, heeft een belangrijke rol als stem van medewerkers en studenten. In 2023 was het bindend studieadvies een belangrijk gespreksonderwerp. We zijn erg content met de betrokkenheid van de raad. De voorbereiding in aparte commissies van de medezeggenschapsraad verliep in 2023 grondig en de betrokkenheid van studenten is groter dan voorheen. Op locaties buiten Leeuwarden kunnen nog wat plekken worden ingevuld.
Terugblik
Met een financieel gezonde bedrijfsvoering, een resultaat van 6,9 miljoen op een begroot resultaat van 2 miljoen, kijken we terug op een goed jaar. Hoogtepunten van 2023 waren het bezoek van het buitengewoon geïnteresseerde koningspaar aan het MIWB op Terschelling en een ontmoeting met onderwijsminister Dijkgraaf in Emmen, waar we als hbo, mbo en universiteit in een waaier werken aan slimme innovaties. In Emmen hebben we het belang van samenwerkingen juist in dunbevolkter gebieden goed voor het voetlicht kunnen brengen. En tijdens de kennismissie in Zuid-Afrika hebben we het belang van onze internationaliseringsagenda duidelijk gemaakt, als hogeschool spelen we een belangrijke rol in het gat dat daar tussen onderwijs en praktijk zit.
Op zulke momenten zijn we trots, omdat we als hogeschool kunnen laten zien waartoe we in staat zijn: grenzen te verleggen door onderwijs van hoge kwaliteit, innovatief en praktijkgericht onderzoek, en dit in nauwe samenwerking met die praktijk. Dat zorgt ervoor dat studenten groeien en bloeien en we als hogeschool impact maken in de regio.
Leeuwarden, juni 2024
Erica Schaper, Marc Otto en Oscar Couwenberg
1De Universiteit van het Noorden (UvhN) is een kennis- en innovatienetwerk van Rijksuniversiteit Groningen, Hanze, UMCG, NHL Stenden Hogeschool, Hogeschool Van Hall Larenstein en MBO Noord-Nederland (Aeres, Alfa-college, DCTerra, Firda, Noorderpoort, ROC Menso Alting)