5 De leer- en werkomgeving

De fysieke leer- en werkomgeving

Gedurende 2025 werden de contouren van structurele krimp van het aantal studenten steeds duidelijker. Het teruglopen van inkomsten als gevolg van deze krimp enerzijds en de in 2025 aangekondigde bezuinigingen op het hoger onderwijs anderzijds, maakten dat de dekking voor onze huisvestingslasten versneld terugliep. Daarom hebben we in 2025, naast de compliance projecten en projecten die vanuit de technische onderhoudscyclus niet langer uitgesteld konden worden, prioriteit gegeven aan projecten die bijdragen aan het verlagen van onze exploitatielast. Met uitzondering van de verbouwingen die nodig waren om onze nieuwe locatie aan de Stationsweg in Groningen te kunnen betrekken, zijn alle overige (onder andere functionele, duurzaamheid) projecten en midlife renovaties on hold gezet.

In 2025 heeft dit geresulteerd in de voorbereiding / oplevering van de volgende activiteiten:

In Leeuwarden is begonnen met de engineering van twee grote installatieprojecten, te weten: het vervangen van de klimaatinstallatie in bouwdeel C0 op de locatie Rengerslaan 10 (R10) en een midlife renovatie van de klimaatinstallatie op Rengerslaan 8 (R8). Ook is het dak van bouwdeel F op R8 vervangen, inclusief de geïntegreerde lichtstraat. Bij deze vervanging is het isolatiepakket verhoogd, waarmee de stookkosten zullen reduceren. Verder is het Gebouwbeheersysteem (GBS) op R10 vernieuwd, waarmee we onze installaties energiezuiniger kunnen inregelen en zijn in Leeuwarden de eerste projecten vanuit het krimp-programma uitgevoerd. Zo is de Blokhuispoort afgestoten en is de voormalige shop samengevoegd met het Document Center op R10. Hiermee is een integrale Campus Store gerealiseerd die brede dienstverlening aanbiedt van uitleen Audio Visuele Middelen (AVM) tot drukwerk en aanbod van merchandise. Tenslotte is de groene plantenwand op R8 vervangen door een variant die minder onderhoudsintensief is en minder water verbruikt, is een onvoorzien defect in de koelmachine bij De Molen opgelost en het dak van het Wikkelhuis vervangen.

Op Terschelling zijn de koel- en verwarmingsinstallatie van het Maritiem Simulatie Trainingscentrum (MSTC) vervangen en is het klimaatprobleem van het Maritiem Instituut Willem Barentsz (MIWB) opgelost.

De nieuwbouw van de Beroepsonderwijs Campus (BOC) Emmen is volop in ontwikkeling. Op de huidige locatie worden daarom nog sec onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd die borgen dat het primaire proces zonder hinder door kan blijven gaan. Zo zijn het lekkende dak van het Kenniscentrum Emmen (KCE), enkele zonweringen en een tweetal defecte toegangen (tourniquetten) vervangen. Ook zijn diverse installatietechnische defecten opgelost (onder andere brandmeldinstallatie (BMI), regeltechniek, Luchtbehandelingskast (LBK) kunststoffen lab en lift).

In Meppel is het buitenschilderwerk bijgewerkt en het lekkende dak van de gymzaal vervangen. Dit dak is meteen voorzien van een dikker isolatiepakket en zonnepanelen, waarmee een besparing op de energielasten zal worden gegenereerd. Ook zijn defecten in de inbraakinstallatie gerepareerd. In Groningen is onze nieuwe locatie aan de Stationsweg met minimale ingrepen aangepast. Dit was nodig om voldoende ateliers te kunnen realiseren. De benodigde installatietechnische aanpassingen zijn bekostigd door de eigenaar. Met deze verhuizing geven we invulling aan het vervangen van de tijdelijke locatie aan de Eemsgolaan.

Om te bepalen of we kunnen besparen op de kosten voor het Ruimtemanagementsysteem (RMS) is onderzocht of we een en ander in eigen beheer zouden kunnen ontwikkelen. Na een analyse met onder meer het programmateam digitale transitie en het team Informatie & Communicatie (I&O) van Digitale Leer- en Werkomgeving (DLWO) is geconcludeerd dat deze ontwikkeling nu geen prioriteit heeft. Om de benodigde data aangaande bezetting te kunnen blijven genereren, is daarom besloten de samenwerking met de huidige externe contractant Officebooking tot tenminste 2028 te verlengen. Wel zullen we het inzetten van smart building applicaties in combinatie met een data integratie systeem en internet Of Things (iOT) toepassingen verder door ontwikkelen, in samenwerking met SURF en diverse andere onderwijspartners. Hiermee beogen we onze facilitaire dienstverlening in de toekomst efficiënter, effectiever en duurzamer te kunnen uitvoeren.

In het najaar van 2025 is het College van Bestuur via de tool Vastgoedstratego meegenomen in de gevolgen van krimp ten aanzien van de vastgoedportefeuille. Tijdens deze sessies is inzicht gegeven in de locaties, omvang en kosten van de huidige vastgoedportefeuille en is inzage gegeven in de benodigde toekomstige omvang van de vastgoedportefeuille op basis van studentenprognoses. Hiermee werd de GAP ten opzichte van de huidige portefeuille op meerdere vlakken inzichtelijk, waarmee een belangrijk vertrekpunt voor het Meerjarige Locatie Programma is gecreëerd, welke in 2026 een vervolg zal krijgen.

Als gevolg van de oorlog in Oekraïne is de gasprijs sinds 2022 sterk gestegen. Hierop is destijds adequaat gereageerd door tijdig extra ruimte op het stroomnet aan te vragen. In 2025 hebben we deze geaccordeerd gekregen, waarmee de problemen rondom netcongestie met name in Leeuwarden voorlopig zijn opgelost. Dit is belangrijk om in de toekomst minder afhankelijk te kunnen zijn van relatief dure/vervuilende fossiele brandstoffen en meer in te kunnen zetten op elektrificering.

Tenslotte zijn overall diverse investeringen gedaan vanuit compliance. Dit betrof onder andere de wettelijk verplichte aanpassingen ten behoeve van arbeidsomstandigheden (Arbo), elektrotechnische veiligheid, keuringen van liften en klimaatinstallaties, legionella, brandveiligheid en valbeveiliging.

De digitale leer- en werkomgeving

In dit deel van het jaarverslag kijken we terug op de uitvoering van het jaarplan DLWO 2025. We kunnen vaststellen dat de operationele ondersteuning van DLWO aan de organisatie op een stabiel niveau is gebleven. Dat is geen vanzelfsprekendheid geweest, gezien de scherpere personele inzet, de doorvoering van de business case en het herijken van activiteiten binnen het realisme van diezelfde business case.

De realisatie van de business case is in 2025 nadrukkelijk voelbaar geworden in de dagelijkse praktijk. De verlaging van de investeringskalender en de aangescherpte keuzes in het hardware beleid hebben geleid tot een positief financieel resultaat en tot structureel lagere lasten. Tegelijkertijd is de dienstverlening soberder geworden. De ruimte voor maatwerk is kleiner en niet alle wensen vanuit de organisatie konden worden gehonoreerd. In het eerste kwartaal heeft dit effect gehad op de voortgang van geplande werkzaamheden. Er is minder gerealiseerd dan oorspronkelijk voorzien. Het belangrijkste uitgangspunt, het borgen van de businesscontinuïteit, is daarbij niet in gevaar geweest. De digitale leer- en werkomgeving is stabiel gebleven en de primaire processen van de hogeschool zijn ondersteund zoals verwacht.

De betrokkenheid binnen de teams is in deze periode groot gebleven. Medewerkers hebben actief meegedacht over prioritering en alternatieven en zijn bereid geweest mee te bewegen binnen de gestelde kaders. Daarmee is zichtbaar geworden dat de business case niet alleen een financiële opgave is, maar ook een organisatiebrede veranderopgave waarin continu de balans gezocht moet worden tussen financiële beheersing en inhoudelijke kwaliteit.

DLWO staat aan de vooravond van een aantal ingrijpende infrastructurele veranderingen. In het bijzonder geldt dit voor het datacenterdossier, waarin in 2025 stappen zijn gezet richting een nieuwe aanbesteding. Daarbij wordt aangesloten op ontwikkelingen vanuit SURF die in 2026 verder vorm zullen krijgen. Deze beweging past bij de ambitie van de hogeschool om toe te werken naar meer flexibiliteit en schaalbaarheid in de infrastructuur. Tegelijkertijd laten technologische ontwikkelingen zien dat deze keuzes complexer zijn dan op het eerste gezicht lijkt. De snelle ontwikkeling van AI-toepassingen en de toenemende aandacht voor digitale soevereiniteit binnen Europa en Nederland vragen om een hernieuwde blik op capaciteitsvraagstukken. De behoefte aan meer eigen regie op infrastructuur en cloudvoorzieningen kan ertoe leiden dat op termijn juist ook aanvullende datacentercapaciteit nodig is. Het is relevant om dit spanningsveld expliciet mee te nemen in de besluitvorming, zodat korte termijn keuzes niet leiden tot beperkingen op de langere termijn.

Op het gebied van cybersecurity zijn in 2025 duidelijke stappen gezet. Dit beeld wordt bevestigd in de uitkomsten van de recente IT-audit en de managementletter. De professionalisering van disaster recovery, de toegenomen volwassenheid rondom meerdere kroonjuwelen en de verdere inrichting van governance en beheersmaatregelen laten zien dat de basis structureel is versterkt. Daarnaast is merkbaar dat de securitygeletterdheid binnen de organisatie is toegenomen. Cybersecurity is steeds meer een integraal onderdeel geworden van het dagelijks handelen binnen de hogeschool en niet langer uitsluitend een verantwoordelijkheid van DLWO. Dit is een belangrijke ontwikkeling, zeker in het licht van de toenemende externe eisen.

Tegelijkertijd vraagt deze stijgende volwassenheid om realisme. De komst van NIS2 betekent een aanzienlijke aanscherping van bestaande kaders en raakt de gehele organisatie. Deze opgave vraagt om duidelijke keuzes en een organisatiebrede aanpak, terwijl de beschikbare middelen onder druk staan. De vraag hoe deze eisen op een duurzame manier kunnen worden geïmplementeerd binnen de huidige financiële en personele kaders, zal een belangrijk thema vormen in het jaarplan 2026 en heeft directe impact op het tempo en de haalbaarheid van verdere vernieuwing.

In 2025 is daarnaast een belangrijke stap gezet in de integratie van de bedrijfsbureaus van FM en DLWO. Dit is een langdurig traject geweest, waarbij bewust op detailniveau is gekeken naar processen, verantwoordelijkheden en samenwerkingsvormen. We kunnen vaststellen dat deze integratie steeds meer een integraal onderdeel vormt van de ondersteuningsstructuur van de hogeschool. Hiermee wordt niet alleen efficiency gerealiseerd, maar ook een steviger fundament gelegd voor toekomstbestendige dienstverlening.

De realisatie van de business case verloopt in de kern volgens de beoogde lijn, zij het niet altijd volgens de oorspronkelijke planning. De ingezette mobiliteit binnen de dienst is zichtbaar en effectief. Naast de stappen die in 2025 zijn gezet, worden in het eerste kwartaal van 2026 aanvullende besparingen gerealiseerd. Functioneel mogen we daarom terugkijken op een goed jaar. De achterstand in planning vertaalt zich in een positief financieel resultaat. Dat kan als ongemakkelijk worden ervaren, maar is ook een realistische uitkomst. Gegeven de huidige capaciteit en de diversiteit aan vraagstukken is dit het maximaal haalbare geweest zonder risico’s te nemen op het gebied van stabiliteit.

Daarmee komen we bij een belangrijk aandachtspunt. De mobiliteit en beweging binnen de dienst leggen toenemende druk op de organisatie. Capaciteit wordt steeds vaker een beperkende factor, met name bij het ondersteunen van vernieuwings- en transitieopgaven. Dit beeld komt ook terug in het jaarplan DLWO 2026, waarin de focus nadrukkelijk ligt op het borgen van businesscontinuïteit, de ondersteuning van het transitieprogramma digitalisering en de realisatie van meerdere complexe aanbestedingen. Vernieuwing komt hierdoor onder druk te staan, terwijl tegelijkertijd ook de continuïteit kwetsbaarder kan worden.

Met name het infrastructuurteam van DLWO krijgt in de komende periode te maken met een opeenstapeling van veranderingen. Dit is een reëel risico, omdat verstoringen in deze laag direct impact hebben op de gehele hogeschool. Een vergelijkbaar beeld zien we binnen het cybersecuritydomein, waar medewerkers meerdere rollen combineren, variërend van monitoring en bewaking tot crisisvoorbereiding en incidentafhandeling. Deze concentratie van verantwoordelijkheden bij een beperkte groep medewerkers is op termijn niet wenselijk en vraagt om blijvende aandacht.

We kijken terug op een jaar waarin de voortgang zichtbaar is en waarin belangrijke stappen zijn gezet op het gebied van stabiliteit, security en financiële beheersing. Tegelijkertijd is het noodzakelijk om de risico’s die zich aandienen expliciet te blijven benoemen. Running the business vraagt momenteel de volledige aandacht, waardoor changing the business onder druk staat. Juist in een tijd waarin digitalisering, data en AI grote kansen bieden voor onderwijs en onderzoek, is het van belang om scherp te blijven op prioritering en samenhang.

Een goede aansluiting op programma’s zoals NPuls en andere gesubsidieerde digitaliseringstrajecten is daarbij van groot belang, evenals het vermogen om deze initiatieven daadwerkelijk te laten landen binnen de nieuwe digitaliseringsorganisatie. Dit jaarverslag markeert hiermee niet alleen een moment van terugkijken, maar vooral een overgang naar een fase waarin bestuurlijke keuzes, samenhang en realisme bepalend zijn voor het vervolg.

De kennisveilige leer- en werkomgeving

In 2025 heeft NHL Stenden gewerkt aan het verder versterken van kennisveiligheid en het beschermen van de academische en sociale vrijheid. Kennisveiligheid omvat zowel de bescherming van informatie als het voorkomen van heimelijke beïnvloeding, ongewenste invloed van actoren, onethisch gebruik van technologie en ongewenste samenwerkingen met (statelijke) actoren.

In het afgelopen jaar zijn belangrijke stappen gezet in de implementatie van kennisveiligheid binnen onze hogeschool. Met het vastgestelde kennisveiligheidsbeleid zijn duidelijke kaders neergelegd. Daarnaast is het protocol voor buitenlandse dienstreizen herzien, waarbij kennisveiligheid expliciet is geïntegreerd. Ook binnen HR-processen, zoals werving en selectie, is kennisveiligheid opgenomen in de protocollen en sollicitatieprocedures. Daarnaast zijn in samenwerking met Juridische Zaken internationale partnercontracten aangepast met aandacht voor kennisveiligheid en zijn geheimhoudingsverklaringen aangescherpt op dit thema.

Verder is in 2025 een coördinator kennisveiligheid benoemd. Deze functionaris is verantwoordelijk voor het borgen van kennisveiligheid binnen de organisatie en fungeert als verbindende schakel tussen NHL Stenden en de overheid. Het Adviesteam Kennisveiligheid is ingericht als officieel orgaan binnen de organisatie, waar verzoeken en voorstellen kunnen worden ingediend die bijdragen aan het borgen van kennisveiligheid. Dit adviesteam opereert onder voorzitterschap van de coördinator kennisveiligheid.

Tot slot zijn in 2025 op maat gemaakte bewustwordingssessies geïmplementeerd, waarbij nadrukkelijk aandacht is besteed aan dynamiek, cultuur en systemen binnen de organisatie.

De veilige leer- en werkomgeving

Eén van de leidende principes van onze hogeschool is dat we willen dat mensen zichzelf kunnen zijn, zich veilig en welkom voelen en eerlijke kansen krijgen. We kunnen als hogeschool niet functioneren zonder persoonsgegevens te verwerken. Doen we dit op een zorgvuldige manier door te werken met de AVG als kader, dan dragen we bij aan het beschermen van grondrechten zoals het recht op privacy, diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie, en daarmee dragen we allemaal bij aan het veilige gevoel dat we als hogeschool hoog in het vaandel hebben staan.

In 2025 is expliciet aandacht besteed aan het verstevigen van de privacyorganisatie, door de Data Protection Counselors (DPC-ers) in de eerste lijn goed in positie te brengen, zodat privacyvraagstukken in de gehele lijn tijdig gesignaleerd worden en we hier op in kunnen spelen wanneer nodig.

Niet alleen de DPC-ers, maar alle medewerkers van de hogeschool dragen bij aan dit thema. In 2025 is gezocht naar een passende e-learning die medewerkers hierbij kan helpen, waarin handvatten en kaders aangereikt worden. Deze e-learning is onderdeel van een bredere awarenesstool rond digitale veiligheid, privacy, en verantwoord gebruik van AI. Deze awarenesstool is uitgebreid ingericht en getest zodat deze begin 2026 uitgerold kan worden.

Ook is in 2025 aandacht gegaan naar de snelle opmars van kunstmatige intelligentie (AI) en de privacyrisico’s die dat met zich meebrengt. Een multidisciplinair team heeft een AI-risicoscan ontwikkeld welke steunt op het AI-compliance beleid van NHL Stenden. Onze hogeschool kan risico’s die gepaard gaan met de implementatie en het gebruik van AI-systemen identificeren, evalueren en mitigeren. Hoewel hiermee de eerste stappen naar compliance gezet zijn, is de bekendheid met de AI-risicoscan en overkoepelend de algehele AI-geletterdheid van de hogeschool nog wel een aandachtspunt.

De internationale leer- en werkomgeving

In 2025 is gewerkt aan het OO&I-beleid. De voormalige beleidsstukken onderwijs, onderzoek en internationalisering zijn geïntegreerd in één compact beleidsstuk dat afgeleid is van het Strategisch Instellingsplan. Het is een kader voor de implementatie van internationaliseringsbeleid in de opleidingen en onderzoeksgroepen en beschrijft naast de doelstellingen, ook de mobliteitsopties en de ambitie internationalisation@home verder te versterken. Het beleidsstuk is breed gedragen tot stand gekomen. Op academieniveau is gewerkt aan meerjarenplannen voor internationalisering, afgeleid van dit beleidsstuk. Het geeft de academies richting en het helpt de dienst OO&I de ondersteuning af te stemmen op de behoefte.

Ook in 2025 nam het aantal studenten dat op Grand Tour ging of deelnam aan een exchange-programma weer toe ten opzichte van eerdere jaren. We zien dat de specifieke marketingcampagne voor Grand Tour, in lijn met de huisstijl, zijn vruchten lijkt af te werpen naast de herbezinning op het minorenaanbod. Minoren die weinig deelnemers trokken zijn geschrapt, herzien of samengevoegd en dat leidt tot meer belangstelling en groei in deelname.

In 2025 zijn de pilotlocaties Pisa/Lucca en Aruba formeel bekrachtigd via een samenwerkingsovereenkomst.

Het programma RUN-EU is in de tweede fase aangekomen en heeft daarvoor financiering gekregen. Er zijn twee nieuwe partners aan het netwerk toegevoegd en de breedte van de werkpakketten is nog steeds fors: van studentparticipatie tot onderzoek, mobiliteit en ook green travel. We zien ook hier een toename van deelname aan de kortcyclische mobiliteitsopties zoals Short Advanced Programs en ook voor de online initiatieven.

De registratie van data is verbeterd, ontsluiting via het dashboard geeft inzicht en er is een stap gezet om ook de internationale stages centraal vast te leggen. Er is een hogeschoolbreed verzekeringsprogramma zodat we de zorgplicht voor onze studenten invullen en hen zoveel mogelijk ook veilig op reis laten gaan.

De inclusieve leer- en werkomgeving

De werkgroep IDARE (inclusion, diversity anti-racism & equity), bestaande uit medewerkers en studenten, heeft in 2025 een aantal activiteiten en evenementen ontwikkeld die bijdragen aan het behalen van de strategische doelstellingen op het gebied van Diversiteit en Inclusie van onze hogeschool. Een kleine greep uit de activiteiten: een expositie met als thema racisme, workshops BIAS aan medewerkers en groepen studenten van verschillende opleidingen, Paarse Vrijdag event in samenwerking met en op mede-initiatief van de partners van het Fries Onderwijsberaad, ontwikkeling training sociale veiligheid. De Pride groep heeft maandelijks bijeenkomsten voor studenten opgezet. Ook is IDARE geconsulteerd voor D&I gerelateerde vraagstukken door medewerkers en studenten. Voor sommige vraagstukken is doorverwijzing naar de Ombuds en/of de vertrouwenspersoon geweest.