2 Student en studie

In 2022 is de invoering van het onderwijsconcept DBE doorgegaan en dat heeft ertoe geleid dat inmiddels 95% van de leerjaren volgens de uitgangspunten van het onderwijsconcept Design Based Education is ingericht. Een aantal academies is volledig conform DBE ingericht.

Er ontstond bovendien meer synergie tussen het flexonderwijs en DBE; er wordt gewerkt aan een handreiking door dienst OO&I. De implementatie van DBE was ook in het verslagjaar een continu proces. Veel opleidingen ontwikkelden het door en pasten het eerdere ontwerp aan. De Sharepoint-site rond DBE vervulde daarin een belangrijke rol en werd gewaardeerd. Er zijn nieuwe ‘praatplaten’ ontwikkeld en het aantal ontwerpkaders gekoppeld aan het onderwijsconcept is ingekort ten behoeve van de uitvoerbaarheid.

De kwaliteit van docenten en de kwaliteit van het team zijn belangrijke succesfactoren in de uitvoering. Docenten zoeken nog naar een goede invulling van hun meer coachende rol. De noodzaak om te blijven inzetten op de professionalisering blijft daarmee onverminderd groot. De associate lector Design Based Hospitality Education en de lector DBE hebben gezamenlijk een onderzoek gedaan naar de rollen van de docent; publicatie hiervan komt in 2023.

Opleidingen hadden en hebben de ruimte om passend bij de context een eigen invulling te geven. Vanuit andere onderwijsinstellingen is er veel belangstelling voor het concept en de wijze van invoering ervan. Er wordt veel aan kennisdeling met onderwijsconsultants, onderwijsmanagers en docenten van collega-instellingen gedaan, zowel online als fysiek. Op basis van ervaringen zal de kern van DBE en de toetsing moeten worden doorontwikkeld. Externe ontwikkelingen, zoals aanpassingen in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, de invoering van de Registratie Instellingen en Opleidingen (RIO) in het hoger onderwijs en de ontwikkeling van een systematiek van microcredentials zullen invloed hebben op onder meer de inrichting van het onderwijs en op de synergie tussen voltijd en flex. Deze ontwikkelingen worden voortdurend gemonitord door de ondersteunende diensten, en het lectoraat DBE zet een grootschalig onderzoek op naar het effect van DBE. Uit visitaties komt naar voren dat DBE als onderwijsconcept zeer positief gewaardeerd wordt.

De kwaliteitsafspraken gaven in het verslagjaar een goede impuls aan de implementatie van DBE in al zijn facetten. Deze afspraken droegen bij aan focus, prioritering en aan gemeenschappelijke doorontwikkeling.

1. Online onderwijs en toetsing

NHL Stenden heeft in 2022 de coronamaatregelen gevolgd zoals die door de overheid werden opgelegd. Dat betekent dat we waar nodig zoveel mogelijk online onderwijs aanboden, en op de locaties namen we maatregelen om studenten en medewerkers zoveel mogelijk te verspreiden in de ruimte. We deden dit onder andere door de bezettingsgraad laag te houden, door zoveel mogelijk personeel thuis te laten werken. Alleen plaatsafhankelijk praktijkonderwijs, een deel van de tentamens en onderwijs aan kwetsbare groepen studenten werd op locatie aangeboden. In deze periode werden ook wervings- en voorlichtingsactiviteiten online georganiseerd.

2022 begon met een lockdown, maar vanaf eind januari werd er al snel steeds meer mogelijk en konden we ook weer beginnen met onderwijs op locatie. Niettemin werden er regelmatig medewerkers en studenten ziek, en daarom bleven we ook online onderwijs aanbieden. De evaluatie van het online onderwijs enerzijds en het werken en studeren op locatie anderzijds, maakte duidelijk dat fysiek contact belangrijk is voor de sociale binding, en voor de motivatie van studenten en medewerkers. Daarom hebben we steeds meer ingezet op on-campusactiviteiten. Op basis van de ervaringen uit 2020 en 2021 is het online en hybride onderwijs doorontwikkeld: we hebben enkele nieuwe applicaties aangeschaft, nieuwe professionaliseringsactiviteiten rond digitale didactiek aangeboden en betere afwegingen tussen online en on-campusactiviteiten gemaakt en uitgewisseld. Bij de aanbesteding van de hoofdapplicatie voor de digitale leeromgeving (Blackboard), zijn bovendien de ervaringen meegenomen in het pakket van eisen en wensen. Ook is de voorbereiding van het digitaal toetsen (op locatie) in gang gezet, in plaats van online toetsen op afstand. We hebben de bestaande toetsapplicaties onder de loep genomen en een aanbesteding opgestart waarin we zochten naar een applicatie die het digitaal toetsen op locatie ondersteunt, zodat we de inzet van proctoring kunnen afbouwen. Dit hebben we gedaan in het kader van het project digitaal toetsen, in thema 5 van de Kwaliteitsafspraken.

Studentwelzijn
Naast het bestaande fysieke aanbod, zoals de mogelijkheid met studentendecanen te spreken, is er voor studenten een digitaal aanbod ter ondersteuning van het mentale welzijn ingericht (gefinancierd vanuit de kwaliteitsafspraken). De studenten kunnen deze platforms via de intranetomgeving benaderen. Vooral initiatieven gebaseerd op het peer-to-peerprincipe werken goed. We hebben gekozen voor een ruimere openstelling van de hoofdgebouwen, zodat studenten in de bibliotheek en studielandschappen kunnen studeren en medestudenten kunnen ontmoeten, steeds passend bij de dan geldende coronamaatregelen.

Onderzoek
Op basis van de ervaringen van 2020 en 2021 zijn onderzoeksactiviteiten die plaatsafhankelijk van aard zijn, toegestaan op locatie op voorwaarde dat aan de basishygiëneregels kon worden voldaan. We hebben deelgenomen aan de regeling van regieorgaan SIA, dat voorziet in het financieren van noodgedwongen uitgestelde onderzoeksactiviteiten. Deze middelen hebben we ingezet om contracten te verlengen, docent-onderzoekers die ingezet waren in het onderwijs weer vrij te maken voor onderzoek, en om eventuele aanpassingen in onderzoeksvoorstellen door te voeren.

Impact op onderwijskwaliteit
Bij alle genoemde visitaties waren de panels tevreden over de wijze waarop de opleidingen het onderwijs in coronatijd hebben aangepast. In de zelfevaluatierapporten ter voorbereiding op visitatiebezoeken wordt een hoofdstuk gewijd aan het effect van onderwijs op de opleiding en in de visitatierapporten wordt hierop door het panel gereflecteerd. Hieruit blijkt het volgende:

Studieloopbaanbegeleiders speelden tijdens de coronapandemie een belangrijke rol om zicht te houden op de studenten, ondanks de verminderde contactmogelijkheden. De (digitale) informatievoorziening aan huidige en toekomstige studenten werd als adequaat beoordeeld. Teams reageerden flexibel en kwamen snel met aanpassingen. Panels waren tevreden met de wijze waarop opleidingen tijdens de coronapandemie proactief met studenten zijn omgegaan en het onderwijs (digitaal) zijn blijven verzorgen. Gedurende de coronapandemie heeft de verdere ontwikkeling van de digitale leeromgeving een flinke boost gekregen. Zo zijn er, ter ondersteuning, online kennisclips en andere digitale materialen/bronnen aangeboden via de elektronische leeromgeving. De voorbereiding van studenten voorafgaand aan de lessen heeft hiermee een grotere rol gekregen en tijdens de lessen was er meer ruimte voor verdieping.

Weliswaar werd het directe onderlinge contact gemist, het digitale platform werd volgens de studenten adequaat en naar tevredenheid ingezet door opleidingen. Direct persoonlijk contact heeft vooral een duidelijke meerwaarde voor het creëren van een veilige leeromgeving en het geven van feedback. Docenten merkten dat feedback die op afstand gegeven wordt, snel harder aankomt. Daarom plannen docenten nu meer consultmomenten in met individuele studenten. Voor het werken in groepen aan cases moeten docenten meer moeite doen om zicht te krijgen op de groepsdynamiek en het individueel presteren van studenten daarbinnen.

Met de lumpsum NPO-middelen (‘NP onderwijs’ genoemd in de handreiking corona-paragraaf) zijn veel extra docenten aangetrokken, door middel van een grote wervingscampagne. Deze docenten zijn snel ingezet om intensiever onderwijs en meer begeleiding te geven, en om de werkdruk te verminderen.

2.1 Procesmatig

Totstandkoming plan
Een werkgroep (bestaande uit: CvB lid, academiedirecteur, directeur Onderwijs en Onderzoek, HMR studentlid, businesscontroller en projectleider) is gestart met het beoordelen van de keuzelijst van het ministerie en heeft daarin een selectie gemaakt. De selectie is gekoppeld aan de thema's en activiteiten die in de kwaliteitsafspraken gekozen zijn. Zo kunnen de overlappende thema's, zoals studentsucces en studentwelzijn, efficiënter en effectiever aangepakt worden. Op basis van een berekening van de financiële effecten is een voorstel gedaan voor verdeling van de middelen.

De volgende gremia zijn geraadpleegd:

• 22 juni 2021: bespreking van het plan door de Hogeschoolmedezeggenschapsraad, de commissie Education & Research. 30 juni een positief advies over het conceptvoorstel ontvangen met daarin het verzoek niet verder te schrappen in de keuzelijst, en academies de ruimte te geven hierin zelf accenten te leggen.
  
• 23 juni 2021: bespreking plan Raad van Toezicht, commissie Onderwijs, Onderzoek & Internationalisering, positief advies.
  
• 25 juni 2021: bespreking plan hogeschoolberaad (directeuren en CvB,): aandachtspunt is de duurzaamheid van de plannen, en beperken verantwoordingsdruk voor betrokkenen. Verder geen inhoudelijke opmerkingen.
  
• Aansluiting landelijke werkgroep NPO (basecamp) via Vereniging van Hogescholen.
  
• 7 september 2021: instemming Hogeschoolmedezeggenschapsraad op het plan.
  
• 7 september 2021: het plan, inzet en verdeling NPO-middelen vastgesteld door CvB.
  
• 14 september 2021: plan ter bespreking op 7 oktober 2021 aan Raad van Toezicht gezonden.
  
• 15 september 2021 indiening plan en bijlagen bij Berenschot.
  

Het herstelplan Lerarenopleidingen (thema 5) is door de academies Primair Onderwijs en de academie Voortgezet Onderwijs & MBO vanaf 2022 uitgevoerd.

Op 3 juni 2022 heeft minister Dijkgraaf de ‘tweede voortgangsrapportage NP Onderwijs mbo-hbo en onderzoek’ toegestuurd aan de Tweede Kamer. Hij heeft hierin onder andere aangegeven dat het programma verlengd zal worden (pagina 3): “Instellingen geven aan meer tijd nodig te hebben om hun plannen op een verantwoorde manier uit te voeren. Dat blijkt ook uit het feit dat niet alle geplande acties in gang zijn gezet en de bestedingen her en der nog wat achterblijven. Ook studenten geven aan dat zij meer ruimte nodig hebben voor herstel, waarbij te grote haast een averechts effect op hun welbevinden heeft. Ik wil instellingen, studenten, docenten en wetenschappers die tijd dan ook graag gunnen. Daarom merk ik 2023 aan als regulier bestedingsjaar voor de beschikbare middelen uit het NP Onderwijs voor het mbo en ho, en het kalenderjaar 2024 tot zogenoemd ‘uitloopjaar’.”

We hebben van deze mogelijkheid gebruikgemaakt en een addendum geschreven op ons plan ‘Flexibel herstellen’. Hierin wordt beschreven dat de resterende middelen worden ingezet in de jaren 2022, 2023 en 2024. Een deel van het budget (ruim € 1,5 mln.) is al ingezet in 2021 en vorig jaar verantwoord in ons jaarverslag. Op basis van een uitvraag onder de academiedirecteuren is een herverdeling gemaakt van de inzet van de budgetten. Het betreft alleen een verschuiving in de tijd en geen inhoudelijke wijziging van de planvorming. De aard van de activiteiten blijft ongewijzigd en realisatie van het vastgestelde plan is nog steeds de doelstelling. De uitvoering van de acties ligt bij de academies en diensten; de regie op het totale NPO-plan ligt centraal. Er is nadrukkelijk gevraagd door de HMR en de opleidingen zelf om acties binnen de thema’s op te zetten die passend zijn voor de studenten van de betreffende opleidingen.

Op 20 september 2022 is het addendum vastgesteld door het CvB. Vervolgens is het besluit ter informatie aan de HMR verstrekt.

Monitoring & verantwoording
De monitoring volgt de reguliere R-rapportages. Daarnaast is er een stuurgroep ingericht die de sturing van het project voor haar rekening neemt. Omdat de thema’s grotendeels gelijk aan de kwaliteitsafspraken zijn, liggen de acties veelal in elkaars verlengde. De ingezette middelen in 2022 zijn vanuit de academies en diensten financieel verantwoord, er is in kaart gebracht welke medewerkers zijn ingezet voor hoeveel fte, en op basis van de gemiddelde personeelslast zijn de gemaakte kosten vastgelegd in onze projectadministratie. Daarnaast zijn ook de materiële lasten (m.n. facturen) geboekt op de NPO-projectnummers. 

Onze hogeschool beschikt over een Profileringsfonds conform artikel 7.51 in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW), voor studenten die door bijzondere omstandigheden studievertraging oplopen. Ook studenten die lid zijn van een opleidingscommissie, een deelraad of de hogeschoolmedezeggenschapsraad, krijgen financiële ondersteuning vanuit het Profileringsfonds.
Studenten die aan topsport doen, kunnen een beroep doen op de regeling Financiële Ondersteuning Topsport en studenten die lid zijn van een studentenvereniging kunnen, mits deze vereniging is opgenomen in het studentenstatuut, een bestuursbeurs aanvragen in het kader van de regeling ‘Financiële ondersteuning medezeggenschapsraden en studentenorganisaties'.

De commissie Profileringsfonds beoordeelt alle aanvragen.

In 2022 werd driemaal beroep gedaan op financiële ondersteuning op grond van de prestaties op gebied van sport of cultuur. Bijna de helft van het uitgekeerde bedrag ging naar studenten uit de medezeggenschap.
De totale toekenning uit het Profileringsfonds in 2022 bedroeg € 613.838. De verdeling hiervan is weergegeven in de tabel hieronder.

Studenten die incidenteel en onvoorzien in financiële moeilijkheden raakten en daardoor in hun studievoortgang werden belemmerd, konden een beroep doen op de Regeling Studenten Noodfonds. Op basis van de regeling werden in 2022 aan twee studenten leningen verstrekt voor een totaalbedrag van € 1.995 en aan één student een gift van € 4.041. Het fonds heeft jaarlijks een budget van € 25.000. Het door de hogeschool beheerde noodfonds ontvangt zijn middelen van de Stichting Steunfonds Stenden Hogeschool.

De oorlog in Oekraïne zorgde voor een bijzondere situatie waarbij studenten uit Oekraïne en (Wit)-Rusland vanuit het Noodfonds tijdelijk extra ondersteuning hebben gekregen. Voor deze financiering hebben wij een extra donatie van 200.000 euro vanuit de provincie Fryslân en gemeente Leeuwarden ontvangen.

Naast middelen voor het Studenten Noodfonds stelde de Stichting Steunfonds eveneens middelen ter beschikking voor het studentenpastoraat (Expect), het Centrum voor Levensbeschouwing en de Douwe Tammingabeurzen (fonds voor speciale doelgroep). Deze laatste beurzen zijn toegevoegd aan het steunfonds en worden toegekend aan talentvolle studenten die financiële ondersteuning nodig hebben en die geen beroep kunnen doen op andere fondsen. 

Studenten die in beroep wilden gaan tegen een beslissing van de examencommissie van de opleiding, konden terecht bij het College van Beroep voor de Examens. Dit College bestaat uit twee kamers met elk vijf leden, twee voorzitters daarbij inbegrepen en uit vijf plaatsvervangende leden, een plaatsvervangend voorzitter daarbij inbegrepen. 
In 2022 kwamen er 52 beroepschriften binnen. En er stond nog een beroepschrift uit 2021 ter afhandeling. Van deze beroepschriften werden er 23 ingetrokken door de betreffende studenten. Er werden 18 beroepszaken geschikt. Door het College van Beroep werden tien beroepschriften ter zitting behandeld. Hiervan zijn er drie gegrond verklaard en zes ongegrond verklaard. Eén beroep werd na de zitting geschikt. Twee beroepen worden in 2023 ter zitting behandeld. 

De Klachtenregeling studenten voorziet in een Klachtadviescommissie die bestaat uit drie leden, te weten een extern lid als voorzitter (en een plaatsvervanger) en twee medewerkersleden (en twee plaatsvervangers). Deze commissie adviseert het College van Bestuur met betrekking tot klachten en bezwaarschriften. Het College van Bestuur neemt de uiteindelijke beslissing. Tegen beslissingen op bezwaar (van het College van Bestuur) staat beroep open bij het College van Beroep voor het Hoger Onderwijs. Tegen beslissingen van het College van Bestuur op klachten staat geen beroep open.
In 2022 kwamen bij de Klachtadviescommissie NHL Stenden Hogeschool 69 zaken binnen. Het betrof 55 klachten en 14 bezwaren. Er werden in totaal 44 klachten en acht bezwaren afgewikkeld door middel van een succesvolle bemiddeling. Er werden vijf klachten en zes bezwaren ingetrokken. De commissie bracht twee keer advies uit aan het College van Bestuur (waarbij het één zaak uit 2021 betrof). Er waren nog vijf lopende zaken, deze worden in 2023 afgehandeld.